ანტონენ არტოს რადიკალური მანიფესტი

ანოტაცია

თეატრი, როგორც კულტურული კატასტროფა და განკურნება

ფრანგი პოეტის, მსახიობისა და თეორეტიკოსის, ანტონენ არტოს წერილების კრებული „თეატრი და მისი ორეული“, სადაც შედის ფუნდამენტური ესეები „თეატრი და სისასტიკე“ და „თეატრი და კულტურა“, წარმოადგენს დასავლური, სიტყვაზე ორიენტირებული სათეატრო პარადიგმის ტოტალურ უარყოფას. არტო თეატრს განიხილავს არა როგორც გასართობ ან ინტელექტუალურ ინსტიტუტს, არამედ როგორც წმინდა, რიტუალურ და კათარტიკულ აქტს. მისი მიზანია დაანგრიოს ევროპული ფსიქოლოგიური თეატრი და დააბრუნოს ხელოვნება მის პირველყოფილ, მითოლოგიურ საწყისებთან.

„თეატრი და კულტურა“: დასავლური ცივილიზაციის კრიტიკა

წერილში „თეატრი და კულტურა“, არტო აყალიბებს მკაცრ დაპირისპირებას ხელოვნურ ცივილიზაციასა და ცოცხალ, ორგანულ კულტურას შორის. არტოს აზრით, დასავლური სამყარო დაავადებულია ფორმალიზმით. ადამიანებმა შექმნეს კულტურის „მუზეუმური“ გაგება, რომელიც მოწყვეტილია ცხოვრებისეულ ენერგიას. თეატრი იქცა ფსიქოლოგიურ ყოფითობად, სადაც ადამიანები სცენიდან უსმენენ ჭორებსა და სოციალურ პრობლემებს. არტო იყენებს შავი ჭირის გენიალურ მეტაფორას. ჭირი არის ძალა, რომელიც ანგრევს სოციალურ ნიღბებს, აშიშვლებს ადამიანის ქვეცნობიერს და აიძულებს მას დაინახოს საკუთარი თავი ილუზიების გარეშე. ზუსტად ასეთივე უნდა იყოს ნამდვილი თეატრი – კრიზისი, რომელიც ან თავდაყირა აყენებს ადამიანის სულს, ან კლავს მას.